Connect with us

Dünya Gündemi

DÜNYANIN BİR NUMARALI SORUNU: GIDA ÜRETİMİ VE GÜVENLİĞİ…

16 Ekim Dünya Gıda Günü’nün 2021 teması “Eylemlerimiz Geleceğimizdir”. Temayla, “temiz üretim, temiz gıda, sağlıklı beslenmeye yönelik tercihlerimizin geleceğimizi belirlediği” vurgulanıyor. Küresel sera gazı salınımının yüzde 10’undan fazlası tüketilmeyen gıdalardan kaynaklanıyor. Aslında dünyaya yetecek kadar gıda üretiliyor ama adaletsiz üretim ve dağıtım sistemleri yüzünden ihtiyacı olanlara ulaşamıyor. Yılda kişi başına atık gıda miktarı Sahra Altı Afrika, Güney Afrika ve Güneydoğu Asya’da 6-11 kilo iken; Avrupa ve Kuzey Amerika’da 95-115 kilo civarında. Her yıl 3 milyon ton tarım zahiri toprağa, suya ve havaya karışıyor.

 

Bir yanda açlık ve sağlıklı gıdaya erişimde yaşanan zorluklar, diğer yanda obezite ve gıda israfı çelişkisi… Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütü’nce (FAO) başlatılan ve her yıl dünya genelinde çeşitli etkinlikler düzenlenen 16 Ekim Dünya Gıda Günü’nün 2021 teması “Eylemlerimiz Geleceğimizdir”. Temayla, “temiz üretim, temiz gıda, sağlıklı beslenmeye yönelik tercihlerimizin geleceğimizi belirlediği” vurgulanıyor. 2021’de “iklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda güvenliğinde” meydana getireceği problemler üzerinde yoğunlaşılıyor.

HERKES İÇİN GIDA GÜVENLİĞİ VE SAĞLIKLI BESLENME ORTAMI…
Buğday Derneği’nin Dünya Gıda Günü açıklamasında tarım ve gıda sistemlerinin sürdürülebilir kılınmasının, “hiç kimsenin saf dışı bırakmayan düzenlemeler” ve “ekonomik, sosyal ve çevresel unsurlardan taviz vermemekle” mümkün olabileceği belirtiliyor. Herkes için “gıda güvenliği ve sağlıklı beslenme ortamının sağlanması gerektiğine” işaret ediliyor.

HER YIL 3 MİLYON TON TARIM ZEHİRİ TOPRAK, SU VE HAVAYA KARIŞIYOR
Araştırmalar tarım ve gıda sisteminin, “gıda üretimini tehdit eden iklim değişikliğinde önemli bir paya sahip olduğunu” ortaya koyuyor. Milyonlarca insan “gıda bankaları veya acil gıda yardımıyla” karnını doyurabilirken, milyonlarcası “büyük miktarlarda gıda kaybı ve israfına” sebep oluyor. “Toprak ve su kirliliği ile iklim değişikliğine yol açarak sağlığımızı tehdit eden zehirli kimyasalların “tarım ve gıda üretim yöntemlerindeki yaygın kullanımı çok ciddi bir risk unsuru. FAO her yıl 3 milyon ton tarım zahirinin toprağa, suya ve havaya karışmasıyla insan sağlığına zarar verildiğinin altını çiziyor.

FAO her yıl 3 milyon ton tarım zahirinin toprağa, suya ve havaya karışmasıyla insan sağlığına zarar verildiğinin altını çiziyor.

KÜÇÜK ÇİFTÇİLER MALİYETLER ALTINDA EZİLİYOR…
Tarım ve gıda sistemlerindeki en önemli sorunlardan biri de üretim maliyetlerinin her geçen yıl büyük oranlarda atması. Küçük çiftçiler “gübre, mazot, tohum gibi” maliyetler unsurları altında refah kaybına uğruyor ve ziraat yapamaz hale geliyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verileriyle sigortalı çiftçi sayısı 2010-2021 yılları arasında %50 azalarak 1.1 milyondan 551 bine geriledi. Bu konuda acil iyileştirici adımlar atılması kaçınılmaz bir mecburiyet.

ÇEŞİTLİLİĞİ VE TOPRAĞI ZENGİNLEŞTİRMEYİ ESAS ALAN TARIMSAL SİSTEMLER…
“Gıda güvenliği, çiftçi refahı, toprağın iyileştirilmesi, su varlığının korunması, iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması ve gıda israfının önlenmesi” için hayata geçirilebilecek pek çok alternatif proje bulunduğu; “çeşitliliği ve toprağı iyileştirip zenginleştirmeyi esas alan tarımsal sistemlerle” iklim değişikliğinin ve diğer şokların negatif etkisinden korunabileceği ifade ediliyor. Bu kapsamda “adil, kapsayıcı ve dayanışmacı sosyal yapıların eşlik ettiği agroekolojik yöntemlerin” hem gıda güvenliği hem de sağlıklı gıdaya erişim açısından faydalı çözümler sunabileceği kaydediliyor.

SERA GAZI SALINIMININ EN AZ YÜZDE 10’U TÜKETİLMEYEN GIDALARDAN
Küresel sera gazı salınımının yüzde 10’undan fazlası tüketilmeyen gıdalardan kaynaklanıyor. Çöplüklere yığılan gıda atıkları, ayrıştığında CO₂’den daha zararlı sera gazı metanın ortaya çıkmasına sebep oluyor. Öte yandan mevcut tarım ve gıda sistemleri derin eşitsizlikler ve adaletsizlikler doğuruyor. Bu sorun çözüme kavuşturulduğunda herkesin “iyi, güvenli ve besleyici gıdaya” uygun fiyatlarla erişebileceğine dikkat çekiliyor.

Küresel sera gazı salınımının yüzde 10’undan fazlası tüketilmeyen gıdalardan kaynaklanıyor. Çöplüklere yığılan gıda atıkları, ayrıştığında CO₂’den daha zararlı sera gazı metanın ortaya çıkmasına sebep oluyor.

SORUN İÇİN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ…
Sorunu çözmek için neler yapılabilir? Dünyadaki gıda arzının yüzde 70’inin gerçekleştiği şehirlerdeki tedarik zincirlerini kısaltmak için kentsel tarım teşvik edilebilir. Gıda planlamalarıyla şehirler ile kırsal bölgeler arasında bağ kurulabilir. Sağlıklı diyetlerle beslenme alışkanlığı sebepli hastalıklar azaltılabilir. Gıda tüketimi yönetilebilir ve israf en aza indirilebilir. Yeşil alanların miktarı çoğaltılabilir.

Aslında dünyaya yetecek kadar gıda üretiliyor ama adaletsiz üretim ve dağıtım sistemleri yüzünden ihtiyacı olanlara ulaşamıyor.

ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ NASIL HAYATA GEÇEBİLİR?
Peki bütün bunlar nasıl pratiğe dönüşebilir? Soru şöyle cevaplanıyor:
– Yerel üretim ve tüketimle,
– Atalık tohumların ve çeşitliliğin teminatı küçük çiftçilerle,
– Agroekoloji veya organik sertifikalı tarım yöntemleriyle,
– Tarladan sofraya gıda israfının önlenmesine yönelik sistemlerle,
– Topluluk destekli tarım veya katılımcı sertifikasyon modelleriyle,
– Kırsalda cinsiyet eşitliği ve gençler için gelişim fırsatları oluşturulmasıyla,
– Kooperatifler, gıda toplulukları ve üretici pazarları gibi doğrudan pazarlama yöntemleriyle,
– Konuyla ilgili sivil toplum kuruluşu, kolektif, inisiyatif vb. toplulukların çabalarının desteklenmesiyle ve
– Gıdaya dair bilgi edinme hakkından asla vazgeçmeyen politikaların hayata geçirilmesiyle.

İSTATİSTİKLER NELER SÖYLÜYOR?
Dünya ve Türkiye’den gıda istatistikleri:
-3 milyardan fazla insan (dünya nüfusunun neredeyse %40’ı) sağlıklı bir diyeti karşılayamıyor. (Kaynak: FAO)
-Dünya nüfusunun %55’i şehirlerde yaşıyor ve bu oran 2050’ye kadar %68’e yükselecek. (Kaynak: FAO)
-Dünyanın %14’ünde toplama, işleme, depolama ve transit sistemlerindeki yetersizlik nedeniyle gıda kaybı meydana geliyor ve gıdanın %17’si tüketici düzeyinde israf ediliyor. (Kaynak: FAO)
-Dünya gıda sistemleri şu anda küresel antropojenik sera gazı emisyonlarının %33’ünden daha fazlasından sorumlu. (Kaynak: FAO)
-BM’nin 2107 tarihli Genel Kurulu’nda sunulan rapora göre, “pestisitlerin (tarım ilaçları) gıda güvenliğinde zorunlu olduğunu söyleyen tarım kimyasalları endüstrisinin aktardığı bilgiler yanlış ve aldatıcı. Aslında dünyaya yetecek kadar gıda üretiliyor ama adaletsiz üretim ve dağıtım sistemleri yüzünden ihtiyacı olanlara ulaşamıyor. Gıda güvenliği sorunuyla karşılaşanların büyük kısmının düşük gelirli ülkelerde geçimlik tarımla uğraşan çiftçiler olması da hayli ironik bir durum.
-Gelişmekte olan ve sanayileşmiş ülkelerde daha fazla gıda israf ediliyor. Yılda kişi başına atık gıda miktarı Sahra Altı Afrika, Güney Afrika ve Güneydoğu Asya’da
6-11 kilo iken; Avrupa ve Kuzey Amerika’da 95-115 kilo civarında. (Kaynak:FAO)
-Türkiye’de bir yılda yetişen 49 milyon ton meyve ve sebzenin yüzde 25-40’ı heba oluyor. Yılda israf edilen gıda miktarı ise 26 milyon ton. Bunun parasal karşılığı 214 milyar lira. Çevreye maliyeti ise bilinmiyor. (Kaynak:Türkiye İsrafı Önleme Vakfı)

Bizi Paylaşın
Continue Reading
Yorum yapmak için tıklayın

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir